Hyrax ile Hızlı Üst Çene Genişletmesi

Hyrax, tam adıyla sabit hızlı iskeletsel üst çene genişletmesi, çocukluk çağında üst çene darlığını ele almak için kullanılan bir tedavidir. Bu sayfada üst çene darlığının nasıl anlaşıldığını, apareyin ne yaptığını, hangi yaşta uygulandığını ve sürecin ne kadar sürdüğünü anlatıyoruz.

Üst çene darlığı nedir

Üst çene, alt çeneyi bir miktar örtecek genişlikte olmalıdır. Üst çene dar kaldığında dişler sığmaz, kapanış bozulur ve çocuk çenesini kapatırken bir tarafa doğru kaydırmaya başlayabilir. Kliniğimizde erken yaşta mutlaka değerlendirilmesi gereken üç durumdan biri budur; diğer ikisi üst ve alt dişlerdeki ters kapanış ile çeneyi bir tarafa doğru kapatma alışkanlığıdır.

Ailelerin fark ettiği belirtiler

• Üst dişlerin alt dişleri örtmemesi, bazı dişlerin içeride kapanması
• Çocuğun ağzını kapatırken çenesini bir tarafa kaydırması
• Dişlerin sığmaması, çapraşıklık
• Damağın yüksek ve dar görünmesi
• Ağızdan nefes alma

Aparey nasıl çalışır, hangi yaşta uygulanır

Hyrax, üst azı dişlerine bantlanan sabit bir apareydir; hasta kendisi çıkaramaz. Ortasında bir vida bulunur ve bu vida kademeli olarak açıldıkça damağın ortasındaki birleşim yerinden kuvvet uygulanır, üst çene genişler. Sabit apareyleri tercih etmemizin iki sebebi var: iskeletsel etkiyi daha kısa sürede gösteriyorlar ve çocuğun apareyi takıp çıkarmasına bağlı kalmıyorlar. Yaş bu tedavide belirleyici bir ölçüttür, çünkü damağın ortasındaki birleşim yeri büyümeyle birlikte kapanır; bu sebeple çocukların yedi yaşından itibaren ortodontik muayeneden geçmesini öneriyoruz. Her durumda erken müdahale doğru değildir, bazı durumlarda beklenmesi gerekir, çünkü erken yapılan tedavinin kalıcılığı olmayabilir.

Yukarıdaki fotoğrafta sekiz yaşındaki bir hastada, yalnızca süt dişlerinden destek alarak uygulanan hızlı üst çene genişletmesi apareyi görülüyor. Aparey süt azı ve süt köpek dişlerine yapıştırılarak tutturulur; böylece daimi dişlere doğrudan kuvvet uygulanmamış olur.

İkinci fotoğraf, üst çenesindeki darlık yüzünden alt çenesini kaydırarak kapatan 7,5 yaşında bir hastaya ait. Bu kayma alt çene eklemlerinde asimetrik bir büyümeye yol açabilir; küçük yaşta tedavi edilmeyen fonksiyonel kayma problemleri ileride iskeletsel asimetrilere sebep olabildiği için erken değerlendirme önemlidir. Vidanın günde kaç kez ve kaç tur çevrileceği ise kişiden kişiye değişir, bu yüzden burada tek bir sayı vermiyoruz; çevirme düzeni klinikte hekiminiz tarafından size anlatılır. Vidanın nasıl açıldığını gösteren videomuzu aşağıdan izleyebilirsiniz.

Tedavi ne kadar sürer

Aparey takıldıktan sonra, vidanın açılımına bağlı olarak iskeletsel açılma ortalama 20 ila 25 günde tamamlanır. Açılmayla birlikte damağın ortasında bir kemik boşluğu oluşur ve bu boşluğun kemikle dolması için beklenmesi gerekir; bu süre ortalama 10 ila 12 aydır. Aparey bu süre boyunca ağızda kalır, sonunda çıkarılır. Bekleme döneminde düzenli kontroller yapılır ve ağız hijyeni ile ağız içinde izlenmesi gereken diğer noktalar bu kontrollerde takip edilir.

Tedavinin diğer etkileri

Erken dönem hızlı çene genişletmesinde süt dişlerinden destek alırız, daimi dişlere doğrudan kuvvet uygulamayız. Böylece hayat boyu ağızda kalacak daimi dişlere yük binmez; süt dişlerinin hareketiyle daimi dişlere yer açılır ve daimi dişler olması gereken yerden sürer. Bu da elde edilen düzeltmenin ileri dönemde kalıcılığını artırır. Üst çenenin genişlemesi ayrıca üst hava yolunun da genişlemesini sağlar. Alt çenesi geride olan çocuklarda alt çene çoğunlukla üst çene tarafından sınırlanmış durumdadır; üst çene genişleyince alt çene de büyüme imkânı bulur. Bu yüzden tedavinin etkisi yalnızca dişlerin dizilimiyle sınırlı kalmaz.

Üst çene darlığından şüpheleniyorsanız yapılacak ilk şey muayenedir. Tedaviye gerek olup olmadığı, gerekiyorsa hangi apareyin uygun olduğu ancak muayeneyle belirlenir. Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis ve tedavi kararı kişiye özeldir ve hekim muayenesi ile belirlenir.