Çocuk/Ergen Ortodontisi

Henüz süt dişleri ağızdayken, bazı dişsel ve iskeletsel problemlere müdahale edilmelidir. Diş yaşı ile kişinin kronolojik yaşı birbirini tutmayabilir. Yani, her çocuğun diş sürme zamanlaması değişkenlik gösterebilir. Ancak, bu sürme zamanlamasının da düzenli şekilde kontrol edilmesi gereklidir. Süt dişlerinin düşmeye başlayıp yerine sürekli dişler gelmeye başladığında ortodonti muayenesi bu noktada çok yararlı olacaktır. Bu sebeplerden dolayı, her çocuk 7 yaşından itibaren ortodonti uzmanı tarafından muayene edilmelidir. Türk Ortodonti Derneği de bu konuyu önemle vurgulamaktadır. Zamanında düşmeyen süt dişleri veya zamanından çok daha erken düşen süt dişleri ileride çocuğun ortodontik problem yaşamasına sebep olacaktır.

Kliniğimizde en sevdiğimiz ve sıklıkla yaptığımız tedavi erken dönem ortodontik tedavidir. Küçük yaşlarda çok ufak dokunuşlarla çocukların büyümesini kontrol etmek, doğru büyüme yönüne doğru yöneltmek ve sağlıklı bir ağız- diş- çene- eklem ve postüre sahip olmalarını sağlamak bizi de çok motive etmektedir.

Neden 7 yaşından itibaren muayene?

Duruş, çene ve eklem birlikte gelişir

Unutulmamalıdır ki büyüme gelişim çağının başında ayak tabanından çenelere kadar tüm duruş ve fonksiyon düzgün değerlendirilmezse çocuklarda skolyoz, kifoz gibi omurga problemleri meydana gelmektedir. Alt ve üst çenelerin konumları tüm bu iskeletsel ve kas yapısıyla uyumlu çalıştığı için çocuklardaki dangesizlikler erken yaşta tespit edilmelidir..

Bazı durumlarda erken tedavi yapılmaz, beklenir

Çocuklara tedavi planı yaparken, hastanın büyüme yönünü belirleriz ve tedavi planına göre hangi aparey veya apareylerden faydalanacağımıza karar veririz. Daha sonra, bu kararı hastanın kendisi ve velisi ile paylaşırız. Ailenin birlikte yaptığımız görüşme neticesinde kullanılacak aygıtları belirleriz. Bazı durumlarda erken müdahale edilmezse ileride kalıcı sorunlar oluşmaktadır. Bazı durumlarda ise erken tedavi yapılmamalı ve beklenmelidir çünkü yapılan ortodontik/ortopedik tedavinin kalıcılığı olmamaktadır. Bu konular size muayene sırasında detaylı şekilde anlatılacaktır. Bu sebeple 7 yaşından itibaren muayene ve teşhis çok önemlidir.

Ortodontik aygıtlar yalnızca araçtır

Erken dönem ortodontik tedavilerde hareketli aygıtlar ve sabit aygıtlar uygulanabilmektedir. Sabit aygıt denen apareyleri dişlere yapıştırırız ve hasta kendisi çıkartamaz. Sabit tedavi aygıtları iskeletsel etkiyi daha kısa sürede gösterirler. Biz de hem daha etkin olduğu hem de hasta uyumuna minimum gereksinim duyduğu için daha çok bu yöntemi tercih etmekteyiz. Elbette hareketli apareyleri kullanan çok disiplinli çocuk hastalarımız da bulunmaktadır. Hangi apareyin daha uygun olacağı kararı aile ile birlikte vermekteyiz. Ancak unutulmamalıdır ki, ortodontik aygıtlar yalnızca araçlardır. Tedavinin sonunda ulaşılması gereken hedefler sizin asıl bizden talep etmeniz gerekenlerdir.

Üst çene darlığı ve hızlı üst çene genişletme (Hyrax)

Hyrax, tam adıyla sabit hızlı iskeletsel üst çene genişletmesi, çocukluk çağında üst çene darlığını ele almak için kullanılan bir tedavidir. Bu sayfada üst çene darlığının nasıl anlaşıldığını, apareyin ne yaptığını, hangi yaşta uygulandığını ve sürecin ne kadar sürdüğünü anlatıyoruz.

Üst çene darlığı nedir

Üst çene, alt çeneyi bir miktar örtecek genişlikte olmalıdır. Üst çene dar kaldığında dişler sığmaz, kapanış bozulur ve çocuk çenesini kapatırken bir tarafa doğru kaydırmaya başlayabilir. Kliniğimizde erken yaşta mutlaka değerlendirilmesi gereken üç durumdan biri budur; diğer ikisi üst ve alt dişlerdeki ters kapanış ile çeneyi bir tarafa doğru kapatma alışkanlığıdır.

Ailelerin fark ettiği belirtiler

• Üst dişlerin alt dişleri örtmemesi, bazı dişlerin içeride kapanması
• Çocuğun ağzını kapatırken çenesini bir tarafa kaydırması
• Dişlerin sığmaması, çapraşıklık
• Damağın yüksek ve dar görünmesi
• Ağızdan nefes alma

Aparey nasıl çalışır, hangi yaşta uygulanır

Hyrax, üst azı dişlerine bantlanan sabit bir apareydir; hasta kendisi çıkaramaz. Ortasında bir vida bulunur ve bu vida kademeli olarak açıldıkça damağın ortasındaki birleşim yerinden kuvvet uygulanır, üst çene genişler. Sabit apareyleri tercih etmemizin iki sebebi var: iskeletsel etkiyi daha kısa sürede gösteriyorlar ve çocuğun apareyi takıp çıkarmasına bağlı kalmıyorlar. Yaş bu tedavide belirleyici bir ölçüttür, çünkü damağın ortasındaki birleşim yeri büyümeyle birlikte kapanır; bu sebeple çocukların yedi yaşından itibaren ortodontik muayeneden geçmesini öneriyoruz. Her durumda erken müdahale doğru değildir, bazı durumlarda beklenmesi gerekir, çünkü erken yapılan tedavinin kalıcılığı olmayabilir.

Yukarıdaki fotoğrafta sekiz yaşındaki bir hastada, yalnızca süt dişlerinden destek alarak uygulanan hızlı üst çene genişletmesi apareyi görülüyor. Aparey süt azı ve süt köpek dişlerine yapıştırılarak tutturulur; böylece daimi dişlere doğrudan kuvvet uygulanmamış olur.

İkinci fotoğraf, üst çenesindeki darlık yüzünden alt çenesini kaydırarak kapatan 7,5 yaşında bir hastaya ait. Bu kayma alt çene eklemlerinde asimetrik bir büyümeye yol açabilir; küçük yaşta tedavi edilmeyen fonksiyonel kayma problemleri ileride iskeletsel asimetrilere sebep olabildiği için erken değerlendirme önemlidir. Vidanın günde kaç kez ve kaç tur çevrileceği ise kişiden kişiye değişir, bu yüzden burada tek bir sayı vermiyoruz; çevirme düzeni klinikte hekiminiz tarafından size anlatılır. Vidanın nasıl açıldığını gösteren videomuzu aşağıdan izleyebilirsiniz.

Tedavi ne kadar sürer

Aparey takıldıktan sonra, vidanın açılımına bağlı olarak iskeletsel açılma ortalama 20 ila 25 günde tamamlanır. Açılmayla birlikte damağın ortasında bir kemik boşluğu oluşur ve bu boşluğun kemikle dolması için beklenmesi gerekir; bu süre ortalama 10 ila 12 aydır. Aparey bu süre boyunca ağızda kalır, sonunda çıkarılır. Bekleme döneminde düzenli kontroller yapılır ve ağız hijyeni ile ağız içinde izlenmesi gereken diğer noktalar bu kontrollerde takip edilir.

Tedavinin diğer etkileri

Erken dönem hızlı çene genişletmesinde süt dişlerinden destek alırız, daimi dişlere doğrudan kuvvet uygulamayız. Böylece hayat boyu ağızda kalacak daimi dişlere yük binmez; süt dişlerinin hareketiyle daimi dişlere yer açılır ve daimi dişler olması gereken yerden sürer. Bu da elde edilen düzeltmenin ileri dönemde kalıcılığını artırır. Üst çenenin genişlemesi ayrıca üst hava yolunun da genişlemesini sağlar. Alt çenesi geride olan çocuklarda alt çene çoğunlukla üst çene tarafından sınırlanmış durumdadır; üst çene genişleyince alt çene de büyüme imkânı bulur. Bu yüzden tedavinin etkisi yalnızca dişlerin dizilimiyle sınırlı kalmaz.

Çene geriliği: fonksiyonel apareyler ve yüz maskesi

Çene geriliği, alt ya da üst çenenin diğerine göre geride kalmasıdır. Dişler tek tek düzgün olsa bile çeneler arasındaki bu fark kapanışı ve yüz görünümünü etkiler. Çocukluk ve ergenlik dönemindeki büyüme, çeneler arasındaki ilişkiyi yönlendirmek için elverişli bir aralık sunar; bu sayfada hangi apareyleri kullandığımızı, hangi yaşta başladığımızı ve ne beklenmesi gerektiğini anlatıyoruz.

Çeneler arasındaki ilişki

Dengeli bir kapanışta üst kesici dişler alt kesicileri hafifçe örter. Alt çene geride kaldığında üst ön dişler öne çıkmış görünür. Üst çene geride kaldığında ise ters kapanış ortaya çıkar: alt kesiciler üst kesicilerin önünde kapanır. Bu iki durum farklı tedavi yaklaşımları gerektirir.

Hangi aparey, ne zaman?

Tedavide yalnızca takvim yaşına değil, dişlerin sürme durumuna ve çocuğun iskeletsel gelişimine bakıyoruz. Aşağıdaki yaşlar kesin sınır değildir. önemli olan doğru büyüme dönemini yakalamaktır. Ayrıntılar sayfanın sonundaki sorularda.

Yüz maskesi

Yaptığımız erken dönem tedavilerden bir diğeri de üst çene geriliği olan çocuklarda yüz maskesi uygulamasıdır. Ağız dışına uygulanan bu aparey sayesinde üst çenenin gelişimi tamamlanmadan üst çeneyi öne doğru hareket ettirmemiz mümkün olmaktadır. Bu yüzden yaş çok önemli bir kriterdir. Üst çenenin öne gelmesi ve çoğu zaman aynı anda genişletilmesi sayesinde üst hava boşluklarının genişlemesi ile nefes almasında olumlu yönde değişiklik olmaktadır. Hem dişlerindeki hem yüzündeki olumlu değişim sayesinde çocuğun da özgüveni artmaktadır.

Yüz maskesiyle tedavi ettiğimiz hastalarımızdan

Aşağıdaki fotoğraflar, üst çene geriliği nedeniyle kliniğimizde yüz maskesiyle tedavi edilen iki gerçek hastamıza aittir. Fotoğraflar, hastalarımızın velilerinin yazılı açık rızası alınarak paylaşılmıştır. Fotoğraflara dokunarak büyütebilirsiniz.

Vaka 1 · Yüz maskesi, ardından sabit tedavi

İskeletsel Sınıf IIIAilede benzer çene yapısı

Önce / Sonra

Hastamızın babasının da üst çenesi gerideydi ve babasının çeneler arası ilişkisini ortognatik cerrahi tedavisiyle düzeltmiştik. Ortodontik tedavi görmüş veliler çocuklarını genellikle daha küçük yaşta ortodonti uzmanına getirir, böylece sorunlar erken yaşta teşhis edilip tedavi edilebilir.

Üst çenenin geride, alt çenenin önde olduğu iskeletsel Sınıf III kapanış çoğunlukla genetik kökenlidir. Üst çene geriliğinin tedavisi küçük yaşlarda daha kolaydır. Üst çenenin gelişimi tamamlandıktan sonra üst çeneyi öne getirmek yalnızca ortognatik cerrahiyle mümkündür.

Vaka 2 · Çocuklarda yüz maskesi

Üst çene geriliğiErken dönem

Önce / Sonra

Solda yüz maskesi öncesi profil: üst dudak, üst çene ve üst dişler tarafından desteklenmediği için geride duruyor. Sağda yüz maskesi sonrası: üst dudak belirginleşmiş.

Erken dönem tedavilerde estetik düzelmenin yanı sıra çiğneme ve konuşma gibi fonksiyonlarda da kazanım elde edilir. Bu nedenle çocuklarda birinci öncelik estetik değil fonksiyon olmalıdır. Çocuğunuz ilk dişleri çıkmaya başladığından itibaren düzenli olarak çocuk diş hekimine, 7 yaşından itibaren de ortodonti uzmanına muayene olursa bu tarz problemler kalıcı hale gelmeden düzeltilebilir.

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.

Çocuklarda alt çene ilerletme

Alt çenesi geride olan çocuklarda büyüme döneminde kullandığımız yöntemleri ve kliniğimizden örnekleri aşağıdaki videolarda anlatıyoruz.

Headgear

Üst azı dişlerinin ve altındaki kemik kaidenin aşağı doğru sarkması sonucunda alt çenenin geriye ve aşağıya doğru rotasyon yaptığı durumlarda ise alt ve üst azı dişlerini gömecek yöntemler uygulamaktayız. Çocuğun büyüme yönünü normalleştirmek bu sayede mümkün olmaktadır.