Ortodontik Lastik Kullanımı
Sabit ortodontik tedavinin bir döneminde hekiminiz braketlerdeki küçük kancalara takılan lastikler verebilir. Braket ve tel dişleri tek tek sıraya sokar. Lastikler ise alt ve üst dişlerin birbirine göre doğru konuma gelmesine yardım eder. Lastiklerden sonuç alınması, düzenli takılmalarına bağlıdır.
Lastik ne işe yarar?
Lastik iki kanca arasında hafif ve sürekli bir kuvvet uygular. Bu kuvvet dişleri istenen yöne doğru yavaş yavaş yönlendirir. Örneğin üst dişler alt dişlerin fazla önünde kapanıyorsa ya da ön dişler kapanırken birbirine değmiyorsa bu ilişkiyi düzeltmek için lastik kullanılabilir.
Lastik türleri
Lastiğin hangi dişler arasına ve hangi şekilde takılacağını hekiminiz belirler. En sık kullanılan şekiller şunlardır:
- Sınıf II lastik: üst köpek dişinden alt büyük azı dişine takılır. Üst dişler alt dişlerin fazla önündeyse kullanılır.
- Sınıf III lastik: alt köpek dişinden üst büyük azı dişine takılır. Alt dişler üst dişlerin önünde kapanıyorsa kullanılır.
- Dikey lastik: üst ve alt ön dişler arasına takılır. Ön dişler kapanırken birbirine değmiyorsa kullanılır.
- Üçgen lastik: üç kanca arasında üçgen şeklinde takılır. Dişlerin dikey yönde birbirine oturmasına yardım eder.
- Kutu lastik: dört kanca arasında kare ya da dikdörtgen şeklinde takılır. Çoğunlukla tedavinin son döneminde arka dişlerin birbirine tam oturması için kullanılır.
- Çapraz lastik: üst dişin iç yüzü ile alt dişin dış yüzü arasına takılır. Arka dişlerdeki çapraz kapanışın düzeltilmesinde kullanılır.
Görseller temsilidir, gerçek hasta fotoğrafı değildir. Lastiğin hangi tarafa takılacağını hekiminiz söyler.
Her hastanın lastik planı farklıdır. Bu sayfadaki örnekler genel bilgi içindir. Kendi lastiğinizi hekiminizin gösterdiği şekilde takın.
Günde ne kadar takılır?
Hekiminiz aksini söylemedikçe lastikler gece gündüz takılır ve yalnızca diş fırçalarken çıkarılır. Yemeklerde de çıkarmanız istendiyse yemekten ve fırçalamadan sonra hemen yeniden takın.
Lastiklerin birkaç saat çıkarılmış kalması dişlerin eski konumlarına doğru geri dönmesine yol açabilir. Düzensiz kullanımda ilerleme yavaşlar ve tedavi süresi uzayabilir. Bazı hastalarda lastik yalnızca geceleri kullanılır. Hangi saatlerde takacağınızı hekiminiz söyler.
Ne sıklıkla değiştirilir?
Lastikler ağızda zamanla esnekliğini kaybeder ve kuvvetleri azalır. Hekiminiz aksini söylemedikçe lastiklerinizi günde en az bir kez yenisiyle değiştirin. Yemeklerden sonra değiştirmeniz istendiyse öyle yapın. Kopan ya da gevşeyen lastiği atın ve yenisini takın.
Nasıl takılır?
- Ellerinizi yıkayın.
- Lastiğin bir ucunu hekiminizin gösterdiği ilk kancaya geçirin.
- Diğer ucunu parmağınızla ya da size verildiyse takma aparatıyla hafifçe gerin ve ikinci kancaya geçirin.
- Aynada lastiğin doğru dişler arasında durduğunu kontrol edin.
Lastiği gerekenden fazla germeyin. İlk günlerde aynaya bakarak takmak işinizi kolaylaştırır, birkaç gün içinde aynasız takabilirsiniz.
İlk günler
Lastiklere başladığınız ilk bir iki günde dişlerinizde hassasiyet olabilir. Bu, dişlerin hareket etmeye başladığını gösterir ve genellikle kısa sürede geçer. Hassasiyet var diye lastikleri çıkarmayın. Çıkarıp yeniden takmak hassasiyetin baştan başlamasına yol açar.
Lastiklerle konuşmak ve yemek yemek ilk günlerde biraz garip gelebilir. Çoğu hasta birkaç gün içinde alışır.
Dikkat edilmesi gerekenler
- Yedek lastiklerinizi yanınızda taşıyın. Okulda, işte ya da yolda kopan lastiği hemen yenileyebilirsiniz.
- Lastiklerinizi serin, kuru ve güneş almayan bir yerde saklayın.
- Hekiminiz söylemedikçe birden fazla lastiği üst üste takmayın. Daha fazla kuvvet tedaviyi hızlandırmaz, dişleri gereksiz yere zorlar.
- Bir lastiği yanlışlıkla yutarsanız endişelenmeyin, zararsızdır.
- Lateks alerjiniz varsa hekiminize söyleyin. Lateks içermeyen lastikler de vardır.
- Lastikleriniz azalıyorsa bitmeden kliniğimizi arayın.
- Lastiği nereye takacağınızdan emin değilseniz tahminle takmayın, kliniğimizi arayın.
Lastikler, tedavinin en çok hastaya bağlı bölümüdür. Hekiminizin önerdiği şekilde ve sürede düzenli kullanmanız, tedavinizin planlandığı gibi ilerlemesine büyük katkı sağlar.